Anders kijken (5): details

Vandaag alweer de laatste van 5 oefeningen om anders te leren kijken. Waar we gisteren inzoomden met gebruik van een frame, gaan we vandaag kijken naar de details. Kies weer een (of beide) van onderstaande oefeningen om deze vaardigheid te oefenen.

1. Fruit in het oog

grappige-sinaasappel-met-ogen-14140991Pak een stuk fruit van de fruitschaal en bekijk het:
– leg het eerst aan de andere kant van de ruimte waar je bent (minimaal op 2,5 m afstand) – doe dit minimaal 30 seconden
– leg het daarna op een meter afstand van je bekijk het nogmaals maar nu minimaal 1 minuut
– neem het daarna in je hand en bekijk het dan nogmaals terwijl je het steeds ronddraait. Doe dit minimaal 2 minuten lang.
Zie je nu dingen die je eerder niet waren opgevallen? Optioneel kan je nu ook je gevoel en reuk inschakelen om het stuk fruit te verkennen.

2. Favoriete kleding

Haal uit de kast je favoriete kledingstuk en bekijk het in details. Kijk naar de stof, de rits of knopen, de voering, de labels, etc. Merk op wat je nog niet eerder hebt gezien en maak eventueel foto’s van wat je opvalt. Ook hier kan je je andere zintuigen gebruiken om het kledingstuk verder te verkennen.

Ook hier merk je, dat, als je focust, je veel meer en andere dingen ziet en opmerkt. Zelfs voorwerpen die we goed denken te kennen, vallen nog nader te ontdekken. Je hoeft er alleen maar in te duiken.

feedback

Wat vond jij van de oefeningen van deze week en wat heb je er van meegekregen?
Laat hieronder een reactie achter om te laten weten wat je er van vond.

 

 

Anders kijken (3): Anders denken

Je perspectief wijzigen is niet alleen een andere positie innemen om anders te kijken, maar kan ook betekenen dat je je in een ander verplaatst. Een goed voorbeeld is dat je je bij een vraagstuk verplaatst in de andere partijen die erbij betrokken zijn. Dat kan realistisch maar ook fictief zijn. Ook in een team kan je deze werkvorm heel goed gebruiken om de impact van een beslissing of de weerklank op een bepaald idee te bepalen.

betrokkenen

Stap 1 is om een lijst met de betrokkenen te maken

Als mijn vraag is om een nieuwe bergplek te bedenken voor een 3-delige ladder, dan zijn de betrokkenen onder meer: ikzelf, mijn vriend, de ladder, de ruimte waarin de ladder nu hangt, de kinderen die in de kamer slapen, de muur waaraan de ladder hangt, en het wasrek dat vaak aan de ladder hangt en de ruimtes die alternatief kunnen zijn voor de huidige opbergplek.

Stap 2 is om op te schrijven wat betrokkenen vinden van de situatie

Ikzelf vind de ladder gevaarlijk omdat hij niet helemaal vast hangt. Mijn vriend vindt het fijn dat de ladder in huis hangt, zodat hij niet zo ver hoeft te sjouwen als hij ‘m nodig heeft. De ladder vindt het wel lekker warm in de kinderkamer maar vindt het niet zo mannelijk om een wasrek vast te houden en zo weinig gebruikt te worden. De muur vindt het zwaar om de ladder vast te houden, en wil liever een kleurrijk schilderij. De kinderen vinden de ladder ’s nachts eng en zouden er overdag het liefst in klimmen. De kelder heeft al twee ladders en vraagt zich af of een derde er nog wel bij past.

Stap 3 is reflectie.
Wat levert het inleven in andermans perspectief je op? Krijg je hierdoor nieuwe ideeën? Noteer ze.

Ik bedenk me nu ik dit zo opschrijf, dat het handig is om even de lengte van de ladder te meten en te kijken of hij in onze berging past of naast de andere ladders in de kelder. Daarnaast bedenk ik me dat op zolder wellicht ook plek is voor de ladder.

Zo merk je, dat het in kaart brengen van de verschillende ‘stemmen’ van de belanghebbenden, nieuwe informatie naar boven kan halen of je eerste actiepunten kan opleveren.

en nu jij!

Welk probleem ga jij van verschillende kanten bekijken? Deel hieronder je ervaringen.

Boekrecensie: “Het Hart zit in het Midden” van Peter van Lindonk

Peter van Lindonk

Afgelopen week las ik het boek Het hart zit in het midden. Vanaf de voorpagina was ik geboeid en dus was het enigszins een teleurstelling om op Twitter te lezen dat de auteur, en tevens oprichter van PINC, dit voorjaar is overleden. Desalniettemin is Het hart zit in het midden een leuk en mooi boek over creativiteit. En dan hebben we het over creativiteit als in creatief denken. Daarover zegt de auteur: “it is not how creative you are, but how you are creative”. Wat een mooie quote!

het hart2Het hart zit in het midden

De titel van het boek komt overigens uit een verhaal over twee groepen 7/8 van een basisschool die een bloem omschrijven in een paar woorden. Een meisje schrijft dan “het hart zit in het midden”. Ze heeft daarmee iets moois gecreëerd zonder intentie, een goed voorbeeld voor volwassenen. Als je iets van je kinderlijke onbevangenheid terug kan krijgen in je kijken en luisteren, dan kan dat enorm veel creatieve inspiratie opleveren.

Angst en creativiteit

Tussen inspiratie en ideeën zit alleen wel een kloof, Peter van Lindonk, noemt dat angst. We zijn soms bang voor onze eigen creativiteit en dat staat goede ideeën in de weg. En dat terwijl ideeën essentieel zijn voor bedrijven om vooruit te komen. Misschien wel het belangrijkste “bezit”… Hij citeert hierbij Marsh Fisher van Century 21 Real Estate. “the real source of power in any company today is ideas, the rest is house keeping”

Het boek van Peter van Lindonk zit vol verhalen, grafische grapjes en anekdotes. Het is een creatief boek van de voorpagina tot de achterpagina. Een echte aanrader als je inspiratie zoekt, wat meer wilt weten over creativiteit of de oprichter van PINC.

 

Denken als Leonardo DaVinci #2

Zoals ik eerder berichtte op dit blog ben ik het boek “Denken als Leonardo DaVinci” aan het lezen. Hierin worden de 7 principes van het leven en werken van Leonardo DaVinci behandeld. Waar ik eerder schreef over het belang van ‘Curiositá’ ofwel, nieuwsgierigheid, zal ik in deze blog ingaan op de principes van Dimostrazione en Sensazione.

Dimostrazione

Dimostrazione is het voornemen om kennis te toetsen aan ervaring, volharding, en een bereidheid om van fouten te leren.  Leren doe je het beste door ervaring. Denk maar eens terug aan je beste leraren. Lieten zij je alleen luisteren of lieten ze je zien en/of ervaren wat ze wilden overbrengen?

Leonardo is bekend van zijn mooie tekeningen van anatomie, en om dat te leren ontleedde hij ettelijke lichamen van mens en dier. Door daadwerkelijk in de stof te duiken deed hij de meeste kennis op.

Hij deed buitengewoon veel experimenten, die niet altijd een succes waren. Ondanks alle fouten en teleurstellingen hield hij nooit op met leren, onderzoeken en experimenteren. DaVinci had een volhardendheid om jaloers op te zijn.

oefeningen Dimostrazione

Hoe kan je werken aan je eigen dimostrazione? Wees je bewust van je eigen beperkende overtuigingen. Wat heb je op school geleerd over fouten maken? Wat hebben je ouders geleerd over omgaan met tegenslag?

Een mooie oefening die in het boek beschreven wordt is om een stream of conciousness-schrijfsessie te doen. Schrijf onafgebroken gedurende een minuut of tien over de vraag “Wat zou ik anders doen als ik niet bang was om fouten te maken.” (wil je meer instructies over hoe dat te doen, lees dan de instructies voor ‘vloeiend schrijven’ op de website van Papieren Spiegel)

Sensazione 

Ervaringen verlevendig je door je zintuigen te verscherpen, daar was Da Vinci van overtuigd. Horen, voelen, proeven en ruiken zijn daarbij van belang, maar met name het zien had bij hem een belangrijke rol. Hij had dat dan ook van jongs af aan meegekregen. Zijn Toscaanse leermeester heette zelfs Verrocchio (‘het ware oog’).  Leonardo da Vinci werkte continue aan de verfijning van zijn zintuigen. Zijn aandacht voor kleding, de verse bloemen in zijn atelier, lekker eten, muziek maken en luisteren terwijl hij werkte.

oefeningen Sensazione

Hoe kan je je eigen ‘scherpzinnigheid’ oefenen?

Je kunt 1 tot 2 keer per dag, een tijdje (3-5 minuten) bewust je ogen sluiten. Doe daarna rustig weer je ogen open en bekijk de wereld opnieuw. Kleuren worden helderder en alles wordt scherper. Door je even af te sluiten en je daarna weer open te stellen kan je bewuster waarnemen.

Maak je eigen innerlijk museum door (een reproductie van) je favoriete kunstwerk elke dag 5 minuten te bestuderen. Probeer ’s avonds voor het in slapen vallen het werk te visualiseren. Met alle details en zo mogelijk met al je zintuigen. Hoe zou het ruiken in de scene op het schilderij of hoe klinkt het? Hou bij hoe je indrukken van het werk per dag veranderen.

Hoe voed jij je eigen ontwikkeling en creativiteit? Herken je dingen van jezelf in Leonardo da Vinci of kan je wel wat van zijn tips gebruiken? Reageer hieronder als je de oefeningen hebt gedaan en je ervaringen wilt delen.

Denken als Leonardo DaVinci #1

Ik ben het boek “Denken als Leonardo da Vinci” aan het lezen, van de schrijver Michael J. Gelb. Alhoewel de duidelijk slecht vertaalde ondertitel “De zeven stappen naar een dagelijkse genialiteit” mij niet zo aanspreekt, is het een leuk boek om te lezen. Leonardo DaVinci vind ik een aansprekend persoon, omdat hij zo veelzijdig was en erg creatief. Een mooi voorbeeld dus, waar we wat van kunnen leren. Dat is ook het uitgangspunt van het boek van Gelb. Het boek vertelt over het leven en werk van DaVinci en behandelt de zeven DaVinciaanse principes: Curiosità, Dimostrazione, Sensazione, Sfumate, Arte/Scienza, Corporalità en Connessione.

Curiosità

Het hoofdstuk dat ik net heb gelezen gaat over Curiosità. Dat wordt door de schrijver gedefinieerd als een onverzadigbare nieuwsgierige benadering van het leven en een niet aflatend streven naar permanent leren.

Dat is eigenlijk een aangeboren impuls, als een kind geboren is, zijn alle zintuigen gericht op onderzoeken en leren. En kleine kinderen beginnen te vragen zodra ze kunnen praten. Hun nieuwsgierigheid is soms gekmakend, weet ik uit ervaring… Leonardo DaVinci scheen net zo gekmakend nieuwsgierig te zijn, en heeft dat om kunnen zetten in vele kunstwerken en uitvindingen.

Verschillende invalshoeken

Maar wat deed Leonardo dan precies? Het belangrijkste wat over zijn werkwijze wordt beschreven is dat hij altijd alles vanuit verschillende gezichtspunten bekeek: tekende hij iets na (bijvoorbeeld een bloem), dan deed hij dat uit minimaal 3 verschillende hoeken. En zo keek hij altijd vanuit verschillende gezichtspunten naar objecten, problemen en oplossingen.

Ook zocht hij voortdurend naar manieren om zijn werk anders te beoordelen. Door afstand te nemen, of spiegel te gebruiken, zocht hij naar andere invalshoeken en naar verbetering van zijn eigen werk. Juist door je perspectief te veranderen, zie je anderen dingen en daardoor kan je verder perfectioneren.

Tips voor meer Curiosità

De beste tips voor het ontwikkelen van je eigen Curiosità vind ik:

  • Gebruik een notitieboek om je eigen vragen, inzichten, grappen, dromen en overpeinzingen te noteren;
  • Als je jezelf een vraag stelt, noteer dan de vraag, maar bedenk gelijk 10 andere vragen die je over hetzelfde onderwerp kunt stellen. Het stellen van de vragen is hierbij belangrijker dan het krijgen van antwoorden;
  • Werk met een thema voor de dag: bijvoorbeeld emoties, dieren, of aanraken;
  • Bouw je eigen woordenlijst op. Noteer woorden die je interesseren, met de definitie erbij.

Volgende keer meer over het DaVinciaanse principe Dimostrazione

 
Bron afbeelding: https://www.haagsehoogvliegers.nl/stimuleer-creativiteit-kind/

Herfst: laat ze maar vallen

Herfst… de bladeren vallen van de bomen. Een boom ziet er dan niet meer uit als het standaard plaatje: stam, takken, groene blaadjes. En toch blijft het een boom.

Het doet me denken aan de techniek voor creatief denken waarin je je aannames onder de loep neemt en daar alternatieven voor verzint. Een aanname is bijvoorbeeld dat een tafel 4 poten heeft.

Aannames laten vallen

Stel dat je bijvoorbeeld een nieuw ijsje bedenkt.
Wat zijn dan aannames over wat een ijsje is?

  • koud
  • zoet
  • past in je hand
  • hoort bij de zomer
  • is voor 1 persoon
  • smelt
  • zacht van binnen
  • calorierijk
  • hoorntje is zoet wafeltje
  • etc.

Bedenk alternatieven voor elke aanname, en je zult zien dat je sneller een innovatief concept te pakken hebt.

Bijvoorbeeld een ijsje met olijvensmaak (alternatief voor zoet) in een hoorntje gemaakt van filodeeeg (alternatief voor zoet wafeltje) met pesto.

Laat ze dus maar vallen, je aannames, dan komt je creativiteit tot bloei!

 

Vertragen als creatieve strategie

Een kernelement van creatief denken is dingen anders zien. Maar hoe doe je dat?
Eén van de tips daarvoor is om te vertragen: door je tempo te halveren of op te rekken tot het bijna ondraaglijk langzame, zet je je brein in een andere modus, waardoor je dingen anders kan gaan zien.

OEFENING

  • Je kunt vertragen oefenen door een voorwerp op een tafel te zetten en het rustig te bekijken. Neem liefst iets wat je al langer hebt of dagelijks gebruikt.
  • Sluit dan je ogen en visualiseer het object zoals het is. Welke kleuren heeft het, glanst het of is het mat, wat zijn de vormen, is het regelmatig, of onregelmatig? Probeer het zo goed mogelijk vorm te geven in je hoofd.
  • Open dan je ogen en kijk wat er werkelijk te zien valt:

Bekijk het object minimaal éen minuut aan alle kanten. Eén minuut aan de linkerkant, éen minuut aan de rechterkant, éen minuut aan de voor- en achterkant. Vergeet ook de boven en onderkant niet.

  • Verander dan zelf van perspectief: zet het voorwerp heel ver van je af, daarna net voor je neus. Doe dit allemaal zo langzaam als je kan.

Waarschijnlijk zie je nu dingen die je nog nooit hebt gezien en die je nog niet eerder waren opgevallen.

En het grappige is, dat je het voorwerp nooit meer kan zien zoals je het in eerste instantie zag.

Deel hieronder je eigen ervaringen met deze oefening!

Het nut van de omweg

Veel dingen in ons leven doen we automatisch. En dat is maar goed ook, want anders zouden we veel te veel tijd kwijt zijn aan het uit bed stappen, schoenen strikken en autorijden, om maar wat te noemen.

denksnelwegen

Als het om nadenken gaat doen we echter ook veel op de automatische piloot, en dat geeft niet altijd het beste resultaat. Op basis van eerdere ervaringen maken we ‘shortcuts’ in ons denken.

Als je maar vaak genoeg ziet dat A leidt tot B leidt tot C dan ontstaat er een denksnelweg in je hoofd.

Als gevolg denken we bij het zien van A gelijk dat het antwoord C is, maar dat hoeft niet zo te zijn. Want wellicht was deze keer A gecombineerd met D en dan is C niet het juiste antwoord, maar X (of P of 13). De ‘snelweg’ manier van denken leidt dus tot dezelfde oplossingen, en dat is wat je bij creatief denken net niet wilt (“Als je altijd doet wat je altijd deed, zul je altijd krijgen wat je altijd kreeg”)

omwegen

Bij creatief denken proberen we om de automatische piloot heen te gaan. Ik schrijf hier bewust niet uitschakelen, omdat het onderdrukken van onze automatische piloot niet werkt. Stop je de eerste associaties weg, dan komen ze toch terug, en vaak op de meest ongewenste ogenblikken. Daarom is het zaak er ruimte aan te geven. De eerste associaties die je bij een probleem hebt zijn vaak die van de denksnelwegen. Als die eenmaal geopperd zijn (in de eerste fase van het proces bijv. in een braindump) dan ontstaat er ruimte in het brein om naar associaties te gaan die wat minder aan de oppervlakte liggen, je gaat als het ware naar de zijweggetjes en de paadjes om daar naar nieuwe ideeën te zoeken. Je kunt het vergelijken met een boom. De stam is de denksnelweg, maar aan de zijtakken vind je pas de blaadjes (de ideeën).

Door nieuwe ideeën te combineren kan je komen tot originele oplossingen voor problemen. Die oplossingen liggen dus niet aan de snelweg, maar kunnen alleen door een omweg worden bereikt.

Andersom kun je in je eigen dagelijks leven je creativiteit stimuleren door de keuze te maken om iets routinematigs anders te doen. Neem een andere route naar je werk/school/huis of kies je een ander vervoermiddel (fiets ipv auto, lopen ipv bus), en zet je je zintuigen open, dan kan je plots nieuwe dingen zien en ervaren.

–> Probeer het eens uit en laat me weten hoe je het ervaren hebt.

Creatieve denktechniek: aannames aanvechten

brillenbellenblaas

Zet eens een andere bril op om creatief te denken: deze billenbellenblaas bijvoorbeeld.  (via http://www.stijlmagazine.nl/). Geen glazen, wel lol!

Als je je aannames over een bepaald onderwerp op z’n kop zet, kunnen daar hele creatieve dingen uit volgen…

Wat zijn bijvoorbeeld je aannames over je volgende vakantie?
Schrijf ze op en zoek voor elke aanname alternatieven.
Combineer een aantal alternatieven tot een nieuw concept dat jou aanstaat.
Eens kijken of dat ook leidt tot een creatievere vakantie…

Creatief weerbericht 26 april

wind

Het weerbericht van vandaag:

Het is ideaal weer om buiten een frisse wind over je problemen/vraagstukken te laten waaien.

1. Drink een kop koffie of thee en bedenk voor welk probleem of vraagstuk je oplossingen zoekt.

2. Trek een lekkere jas aan (en evt. laarzen) en ga de natuur in.

3. Sta af en toe stil bij een plant of boom of iets anders wat je aandacht trekt en vraag je af wat dit ding je kan vertellen over je vraagstuk.

4. Om het af te sluiten kan je je even lekker uitleven op een van de volgende manieren (of op je eigen manier):

  • Stamp in de plassen
  • Ren tegen een heuvel op of tegen de wind in
  • Zie je een speeltuin, schommel dan even of pak de kabelbaan

5. Schrijf bij terugkomst je nieuwe ideeën op.

Hiermee krijg je veel nieuwe impulsen om je vraagstuk of probleem op te lossen, en je geniet bovendien van de natuur. Veel plezier gewenst!